هفتمین نشست تخصصی «کتاب و سینما» با عنوان «میزانسن برگردان؛ تأملی بر کتاب‌های سینمایی ترجمه‌شده» روز گذشته با حضور دکتر محمد شهبا، شیوا مقانلو و مهرزاد دانش در سرای هنرگان کتاب سی‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برگزار شد.

به گزارش «قم سینما» به نقل از اداره‌ کل روابط عمومی سازمان سینمایی، در ابتدای این نشست، مهرزاد دانش با تأکید بر نقش اساسی ترجمه در گسترش دانش سینمایی در ایران گفت: با توجه به اینکه خاستگاه سینما متعلق به خارج از مرزهای ایران است، بسیاری از مباحث فنی، تحلیلی و آموزشی نیازمند ترجمه هستند. در این میان، افراد زیادی در انتقال تجربه و دانش نقش داشته‌اند که از جمله آنان می‌توان به محمد شهبا و شیوا مقانلو اشاره کرد.

وی با ذکر تجربه‌ای از کلاس فیلمنامه‌نویسی گفت: در یک تمرین با هنرجویان، فیلمنامه‌ای با کمک هوش مصنوعی نوشتیم اما نتیجه مطلوبی حاصل نشد. زیرا فیلمنامه نیازمند خلق موقعیت‌های فردی و خاص است، چیزی که هوش مصنوعی هنوز از درک آن ناتوان است.

شهبا در بخش دیگری از سخنان خود به تاریخچه ترجمه آثار سینمایی در ایران اشاره کرد و آن را در چهار دوره تاریخی تقسیم‌بندی کرد. او بیان کرد: دوره اول مربوط به دهه ۲۰ و ۳۰، با ترجمه‌هایی مانند «تاریخ سینما» است که توسط حسین صفاری در سال ۱۳۲۷ به فارسی ترجمه شد، اتفاق افتاد. دوره دوم مربوط به دهه ۴۰ و ۵۰، با آثاری چون «تاریخ سینمای آرتور نایت» که توسط انتشارات امیرکبیر و فرانکلین منتشر شد. دوره سوم نیز پس از انقلاب، با تأسیس بنیاد سینمایی فارابی و شکل‌گیری فصلنامه فارابی صورت گرفت که موجب انسجام نظریه‌پردازی و تربیت سینماگران شد و دوره چهارم از دهه ۸۰ آغاز شد که با چالش‌هایی همچون ناهماهنگی زبانی و تشتت دیدگاه فلسفی مواجه است.

شهبا با ستایش از کیفیت ترجمه‌های دوره سوم، افزود: مترجمان این دوره به زبان فارسی توجه ویژه‌ای داشتند و با همکاری فرهنگستان زبان، اصطلاحات سینمایی را به‌شکلی یکپارچه ترجمه کردند. نتیجه، نثری پخته و قابل‌فهم بود که فضای نظری سینمای ایران را غنا بخشید.

او همچنین به آسیب‌های دوره چهارم اشاره کرد و بیان کرد: برخی مترجمان نسل جدید به سراغ متونی رفته‌اند که فهم آن‌ها از توان ترجمه این افراد فراتر است، به همین دلیل با کتاب‌هایی روبه‌رو می‌شویم که درک آن‌ها دشوار است.